و ياران گرامىاش تأسى بجويند ، جز در « كارگاه عاشورا » قابل ساخته شدن نيست . ديگر از اين تأثيرها ، تأثير سياسى و اجتماعى و ايجاد تغيير فكرى و روحى در امّت ، در فاصلهء ميان شهادت تا دوران غيبت صغرا است كه از شعاير حسينى به ويژه عزا و زيارت سرچشمه مىگيرد . زيرا كه برپايى عزا و رفتن به زيارت در برخى مقاطع اين دوره به مفهوم قيام و اعلام بيزارى مردم نسبت به حاكمان وقت و مخالفت با انواع ظلم‌ها و ستم‌هاى آنان بود . چنان كه « شمار زيادى از مردم عراق براى زيارت قبر حسين عليه السلام در سرزمين نينوا گرد مىآمدند » « 1 » و مىگفتند : « اگر همه كشته شويم ، بازماندگان ما از زيارت قبر حسين عليه السلام دست برنخواهند داشت ؛ و براى اين كارشان دلايلى داشتند . . . شمار آن‌ها چنان رو به فزونى نهاد كه بازار بزرگى براى آنان درست شد . » « 2 » اين امر حكمرانان سركش را به وحشت افكند و نگران كرد ؛ و پس از آن كه زيارت به يك پديده مهم سياسى و اجتماعى تبديل گشت ، از بيم پيامدهايش ، آن را ممنوع ساختند ؛ و چندين بار خود قبر مقدس را مورد تعرض قرار دادند . نخستين بار موسى بن عيسى هاشمى ، فرماندار كوفه و بار ديگر متوكل عباسى « 3 » به دست ابراهيم ديزج يهودى و شمارى ديگر از يهوديان آن را ويران كردند . « 4 » اين ستمگران آرزو داشتند كه اين قبر مقدس و آثارش محو گردد ، ولى روز به روز بر شكوه و عظمتش افزوده مىشود . در روزگاران اخير نيز قبر امام حسين عليه السلام چندين بار مورد تهاجم قرار گرفت . در سال 1216 ه . ق سپاه وهابى متشكل از دوازده هزار جنگجو به فرماندهى سعود بن عبدالعزيز و با اشارهء پدرش ، شهر كربلاى معلا را مورد حمله قرار دادند . آن‌ها در بامداد روز غدير مردم را غافلگير كردند و براى مدت هفت ساعت كشتار مردم را مباح ساختند . هفت هزار

--> ( 1 ) - امالى طوسى ، ص 328 - 329 ، مجلس دوازدهم ، حديث شماره 656 / 103 . ( 2 ) - همان . ( 3 ) - همان ، ص 321 ، مجلس يازدهم ، حديث شماره 650 / 97 . ( 4 ) - مقاتل الطالبيين ، ص 395 - 396 .